Restoran menüsünde hangi bilgiler zorunlu? Kılavuz Madde 41'e göre kontrol listesi
Kısaca: Toplu tüketim yerlerinde menüde yemeğin adının yanında alerjen, alkol ve domuz bilgisi ile bileşenler ve enerji değeri (kalori) verilmelidir. Bu yazı Kılavuz Madde 41'i maddeler halinde özetler.
Yayın: Son güncelleme: 6 dk okumaYazan: DevinMenu Editör Ekibi
Restoran, kafe ve pastane gibi toplu tüketim yerlerinde menüde, yemeğin adının yanında alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisi ile yemeğin bileşenleri ve enerji değeri (kalori) tüketiciye verilmelidir. Bu yazı, Tarım ve Orman Bakanlığı'nın Gıda Etiketleme Yönetmeliği Kılavuzu'nun (Revizyon 002, 10 Mart 2026) toplu tüketim yerlerine ilişkin 41. maddesini ve uyum tarihlerini sade bir dille özetler.
Menüde hangi bilgiler zorunlu?
Kılavuz'un 41. maddesi dört ayrı yükümlülük sayar:
Gıdanın adı ile birlikte alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisi verilir (Madde 41.2). Bu bilgi, yemeğin bileşiminde bulunması halinde zorunludur.
Bileşenler ve enerji değeri hakkında tüketiciye bilgilendirme yapılır (Madde 41.3, Revizyon 002).
Bileşen bilgisi, tüketici talep ettiğinde işletmeci tarafından verilir (Madde 41.1).
Bilgi, tüketicinin kolayca görebileceği ve açıkça okuyabileceği şekilde sunulur (Madde 41.4).
Alerjen, alkol ve domuz bilgisi nasıl gösterilmeli?
Madde 41.5'e göre bu bilgiler, içindekiler listesinin geri kalan bölümünden açıkça ayrılacak şekilde vurgulanır. Kılavuz bunun için örnek olarak punto, stil veya arka plan rengini sayar. Yani alerjenleri düz metin içinde gizlemek yerine, görsel olarak öne çıkarmak gerekir.
Hangi alerjenler bildirilir?
Madde 20.1 ve 20.2'ye göre toplu tüketim yerlerinde sunulan hazır ambalajlı olmayan gıdalar için de alerjen bildirimi zorunludur. Bildirimde Yönetmelik Ek-1'deki 14 alerjen esas alınır. Kılavuz'daki örnek menü tablosunda bu 14 madde şunlardır: gluten içeren tahıllar, kabuklular, yumurta, balık, yer fıstığı, soya, süt, sert kabuklu meyveler, kereviz, hardal, susam, sülfür dioksit, acı bakla ve yumuşakçalar.
Bildirim afiş, yazı tahtası ya da buna ek olarak karekod ve dijital ekranla yapılabilir. Bakanlığın hazırladığı örnek afiş kullanılıyorsa, işletmede tüketicinin görebileceği bir yerde bulundurulmalıdır (Madde 20.3).
Kalori (enerji değeri) nasıl verilir?
Kılavuz, enerji değerinin porsiyon bazında toplam olarak verilmesini yeterli görür: tüketiciye toplam enerji değeri verilmelidir, her bileşenin enerjisini tek tek yazmak gerekmez. İşletmeci, kullandığı bileşenlerin ortalama enerji değerlerinden yola çıkarak bir porsiyonun toplamını hesaplar. Kılavuz'daki örnek hesaplama, enerji değerleri için Bakanlığın TÜRKOMP Ulusal Gıda Kompozisyon Veri Tabanı'nı gösterir.
Evet. Madde 41.4'e göre bilgilendirme menüler, yazı tahtaları, broşür, karekod, dijital ekran ve benzeri araçlarla yapılabilir. Karekod kullanıyorsanız ek bir şart vardır: bilgiye karekodla ulaşılabileceğini ve karekod okutacak cihazı olmayan tüketicilere talep halinde bilginin sunulacağını, tüketicinin kolayca görebileceği bir yerde yazılı olarak belirtmeniz gerekir.
Uyum tarihleri: işletmeniz hangi gruba giriyor?
Kılavuz'un 47. maddesi, 41. maddedeki hükümlere uyum için işletme türüne göre farklı süreler tanır:
İşletme grubu
Uyum tarihi
Ulusal çapta zincir şeklinde faaliyet gösteren toplu tüketim yerleri
1 Temmuz 2026 (geçti)
Yalnızca bulunduğu il sınırları içinde üç ve üzeri şubesi olanlar
31 Aralık 2026
Diğer tüm toplu tüketim yerleri: bileşen bildirimi
31 Aralık 2026
Diğer tüm toplu tüketim yerleri: enerji (kalori) bildirimi
31 Aralık 2027
Tek şubeli bir restoran, yani "diğer tüm toplu tüketim yerleri" grubu için bu, bileşen bildiriminin 31 Aralık 2026'ya, enerji (kalori) bildiriminin 31 Aralık 2027'ye kadar hazır olması demektir. Alerjen bildirimi ise Madde 20 uyarınca ayrıca zorunludur.
Başka hangi kurallar menüyü ilgilendirir?
Dil (Madde 37): Zorunlu bilgilendirme Türkçe verilir. Türkçe'ye ek olarak başka dillerde bilgilendirme yapılabilir; ancak başka dilde yapılan bilgilendirme, zorunlu bilgilerin tamamını içermelidir (Madde 37.2). Yani çok dilli bir menüde İngilizce bölümde alerjenleri atlayamazsınız.
Mesafeli satış (Madde 43.5): Yemeği çevrimiçi satıyorsanız bileşen ve enerji değeri bilgisi, satın alma aşamasında tüketiciye sunulmalıdır.
Sorumluluk (Madde 42): Gıdayı kendi adı veya ticari unvanı altında sunan gıda işletmecisi, gıda hakkındaki bilgilendirmeden sorumludur.
Pratik kontrol listesi
Her yemeğin yanında alerjen, alkol ve domuz bilgisi var mı?
Bu bilgiler kalın, renkli veya ayrı bir etiketle öne çıkarılmış mı?
Her yemek için porsiyon başına toplam kalori hesaplandı mı?
QR menü kullanıyorsanız, karekod okutamayanlar için yazılı not eklendi mi?
Çok dilli menüde tüm zorunlu bilgiler her dilde var mı?
İşletmenizin uyum tarihini biliyor musunuz?
Alerjen ve kalori hesabında yapay zekâ neden risklidir?
Sohbet robotu gibi genel amaçlı yapay zekâ araçlarına "bu yemeğin kalorisi ve alerjenleri nedir?" diye sormak hızlı görünür, ama menüde yayınlanacak bilgi için güvenilir bir yol değildir:
Tarifinizi bilmez. Yemeğin adından tahmin yürütür; sizin gramajlarınızı, sosunuzu, hazır ürünlerinizi ve pişirme yönteminizi görmez.
Aynı soruya farklı cevap verebilir. Aynı yemek için her seferinde farklı kalori ve alerjen listesi üretebilir.
Gizli alerjenleri atlayabilir. Hazır sos, harç veya ekmekteki gluten, süt, yumurta ya da susam gibi maddeler gözden kaçabilir. Alerjen hatası bir sağlık riskidir.
Kaynak göstermez. Rakamın hangi veri tabanından geldiği doğrulanamaz; denetimde dayanak olarak gösterilemez.
Kılavuz'daki yöntem de yemeğin adına göre tahmin değil, bileşen bazlı hesaptır: her bileşenin gramajı ve ortalama enerji değeri kullanılır.
DevinMenu bu hesabı nasıl yapar?
DevinMenu alerjen ve kaloriyi bir yapay zekâ modeline tahmin ettirmez. Hesap, sizin girdiğiniz reçeteye dayanır:
Ürünün malzemelerini ve gramajlarını siz girersiniz.
Her malzeme, besin veri tabanındaki bir besin kaydına bağlanır. Bu kayıtların değerleri, ABD Tarım Bakanlığı'nın USDA FoodData Central ve Fransa'nın ulusal gıda ajansı ANSES'in CIQUAL besin kompozisyon veri tabanlarına dayanır.
Alerjenler malzemelerin bağlı olduğu kayıtlardan türetilir; elle tahmin yapılmaz.
Kalori ve besin değerleri, kayıtlardaki 100 gramlık değerlerin gramajla çarpılıp toplanmasıyla hesaplanır. Bu, Kılavuz'daki örnekle aynı mantıktır.
Veri tabanında karşılığı olmayan bir malzemeyi elle tanımlarsanız, o malzemenin alerjen ve besin değerlerini siz girersiniz; bu değerlerin doğruluğunu kontrol etmek işletmenin sorumluluğundadır. Menüyü yayınlamadan önce, özellikle alerjenleri kendi reçetenizle karşılaştırın.
QR menü, yasadaki dijital sunum yoluyla uyumlu çalışır; basılı menü gerekiyorsa PDF olarak da alınabilir.
Sık sorulan sorular
Kalori bilgisi hangi tarihe kadar zorunlu?
Kılavuz Madde 47'ye göre ulusal zincirler için 1 Temmuz 2026, aynı ilde üç ve üzeri şubesi olanlar için 31 Aralık 2026, diğer toplu tüketim yerleri için enerji bildirimi 31 Aralık 2027'dir.
Menüde alerjen bilgisi yazmak zorunlu mu?
Evet. Madde 20 ve 41.2'ye göre toplu tüketim yerlerinde gıdanın adı ile birlikte, bileşiminde bulunması halinde alerjen, alkol ve domuz kaynaklı bileşen bilgisi verilmelidir.
QR menü yasal olarak yeterli mi?
Karekod, Madde 41.4'te sayılan yöntemlerden biridir. Ancak karekod okutamayan tüketiciler için talep halinde bilgi verileceğini belirten, kolay görülür yazılı bir not da gerekir.
Her malzemenin kalorisini ayrı ayrı yazmalı mıyım?
Hayır. Kılavuz'a göre tüketiciye porsiyonun toplam enerji değeri verilmelidir; her bileşenin enerjisini ayrı ayrı vermeye gerek yoktur.
Porsiyon kalorisi, yemekteki her bileşenin miktarı ile 100 gramdaki enerji değerinin çarpılıp toplanmasıyla bulunur. Kılavuz'daki et yemeği örneği 312 kcal verir; adımları bu örnekle gösteriyoruz.